Colomennod mewn Dinas ar Drothwy’r Nadolig



Colomennod y rhodfa’n cardota ar heolydd Caerdydd:
offeiriaid y Gair yn begera, yn canu salm ar y palmant,
ac yn adrodd adnod ar adnod wrth gyd‑grwydro’n droednoeth;
apostolion y Gred, rhwng pystylad diamynedd fforddolion,
yn cerdded yn fân ac yn fuan ar hyd y rhodfeydd.

Colomennod yn rhodio’n betrusgar rhwng presurdeb y traed:
oedant, cysgodant dan goeden Nadolig y Sgwâr,
y goeden â gwaed yn addurnwaith cyfrodedd arni,
un rhimyn coch yn llifo’n drochion hunllefus
ar hyd pren tywyllfrig y geni:
canghennau tywyllwch ein dyddiau’n un rhimyn cordeddog
o waed dan y seren wen,
seren gannaid yr enaid uwch ein hanwarineb,
ac isod y mae’r colomennod yn carola’u mawl.

Colomennod ar binacl maen yr eglwys garreglwyd
wedi heidio ynghyd i glwydo’n glyd yn glòs:
offeiriaid cannaid yn cynnal
sagrafen i’w Harglwydd yn sancteiddrwydd eu cysegr fin hwyr:
brawdoliaeth y bara dihalog
yn gyfeillach gyfrinachol, glyd,
yn glyd nes i nodau’r gloch,
wrth i honno guro fel calon rhwng ei hesgyrn o gerrig,
eu gwasgar fel y bara disberod, a’u hannog i esgyrn fry.

O Arglwydd, pa arwydd a ddarparaist?
Crwydrasom yn hir yn anialdir ein materoldeb,
ac nid oedd inni wawr yn nhywyllwch ein diffeithwch di‑fydd
na’r un ffynnon i yfed ohoni:
crwydrem â’r drem ar wlad yr helaethrwydd draw,
a hiraethem ar ei throthwy
am laeth a mêl ei thechnoleg gymhleth, a maeth
ysbrydol yr hysbyseb ar rwydwaith
teledyddion ei haelwydydd diddig,
ond newynog oeddem wedi rhodio yn ei hunigeddau.
Drudaniaeth oedd ei helaethrwydd,
ond dyrchafwn i’r entrych ofid
ein llygaid, rhag ofn i’r enaid ferwino a chrino,
ac yno, yno, wrth i’r ddinas ymrithio’n werddonau,
yr eira yw’r manna, a’r soflieir yw’r colomennod.

Cyfeiria’r llinell olaf i gyd i’r Beibl: Exodus 16:10-15.

: Alan Llwyd (o’r llyfr, Yn Nydd yr Anghenfil, Cyhoeddiadau Barddas, 1982).

Cyhoeddiwyd gyda chaniatâd caredig yr awdur.

English / Saesneg



Lluniau

1. Colomennod y Mileniwm!.
Dwy golomen ar lan yr afon Taf gyferbyn â Stadiwm y Mileniwm, Caerdydd.

2. Colomen Unig ar Grwydr yn y Ddinas.
"Rhaid i mi ffindio rhyw damaid yn o fuan!"

Lluniau ©: Andrew Jinks, Glanyrafon, Caerdydd.



Erthygl (yn y Wyddeleg yn unig) am farwolaeth colomen o dan olwynion ceir yng Nghaerdydd.

Gorgysylltiadau i'r Gymraeg Nascanna don Bhreatnais / Links to Welsh.

Christmas Box

All creatures great and small.

Hafan