Ffordd i’w Chofio
Newyn, Tir a Masnach Teg


Wrth i AfrI (‘Action from Ireland’) barhau i gofio 150 penblwydd Newyn Mawr Iwerddon lle roedd perchnogaeth tir a rheolaeth tir yn materion allweddol, archwiliwn hwn, ynghyd ag achos tebyg o berchnogaeth tir a masnach yng Nghanol America heddiw, yn ein Taith Gerdded y Newyn 1996.
Mae’n bleser o’r mwyaf i ni gael Marciana Funez o Belize fel un o arweinwyr y daith. Bydd hi’n dweud wrthym ei phrofiadau o weld monopoleiddio tir yn digwydd yn Belize. Bydd hi hefyd yn esbonio sut mae hgi i fod ar ben arall cyfundrefn fasnach lle mae cynyddu elw i’r eithaf yw’r prif gymhelliad. Gwraig eithriadol o ddewr yw Marciana a wynebodd rym cwmni amlwladol. Mae’n aelod sylfaen o Undeb Baneri Unedig y Gweithwyr Banana a chafodd ei henwi yn Berson y flwyddyn yn ddiweddar gan bapur newydd Amandala, papur wythnosol mwyaf Belize.
Ond Marciana Funez o Belize ydoedd a ddaeth a’r ddadl i’r presennol drwy amlinellu sefyllfa gweithwyr ffermydd banana yn ei gwlad, a’r cwmni amlwladol Gwyddelig, Ffyffes, yn brif chwareuwr ar y ffermydd hyn. Apeliodd am hawl i’r gweithwyr ymuno ag Undeb Baneri Unedig y Gweithwyr Banana a gofynnodd am roi sylw di-oed i amodau gwaith yno. Apeliodd hefyd am gefnogaeth y cyhoedd yn Iwqerddon i gyrchu’r nodau hyn. Cedwir cysylltiad ar y ddadl hon ac mae pwysau rhyngwladol yn cynyddu er cydnabod yr undeb.


Cafwyd y ddarn uchod gan Joe Murray, Trefnydd yr elusen Wyddelig, AfrI (‘Action from Ireland’).

Cyfiethiad ©: Julia Burns.

Y Ddraig Werdd, Rhifyn 2

Hafan