Croeso mewn Llys



Mi a welais lys, a dwy a deg llys,
Ac ni welais lys mor lwys edmig
&┼circ;’r llys a hoffaf er lles i’w phennaf,
Nid llaes y’i molaf, mal Celliwig;
Yn llwyr degwch nef, yn llawr Bachelldref,
Y lle y bydd dolef bob Nadolig;
A llu o geraint, a llyn tra meddwaint,
A llewychu braint bro hil Meurig;
A llawer cerddawr, a llawen grythawr,
A llawenydd mawr uwch llawr llithrig;
A llef gan dannau, a llif gwirodau,
A llafar gerddau gorddyfnedig;
A lliwgoch baladr gan llin Cadwaladr,
A llafn gwaedraeadr, coelfeingadr cig;
A thro cerddorion, a thrydar meibion,
A thrabludd gweision gosymddeithig;
A thrulliad trablin, a thrallawd cegin,,
A thrilliw ar win i wan blysig.
Tair cynneddf y sydd, tirion lawenydd,,
Ar briflys Dafydd, difefl ryfyg:
Ba ddyn bynnag fych, ba gerdd a fetrych
Gydag a nodych yn enwedig,
Dyred pan fynnych, cymer a welych,
A gwedi delych, tra fynnych trig
.


Cyfansoddiwyd y gerdd fythgofiadwy hon o’r bedwaredd ganrif ar ddeg fel teyrnged i ŵr bonheddig y cafodd y bardd, ‘Sypyn Cyfeiliog’, groeso hael a chyfeillgar i'w dy,‘Bachelldref’, yn ystod rhyw Nadolig. Yn grwydryn ar hyd a lled Cymru, fel y buasai beirdd, cantorion a cherddwyr yn ei wneud ar draws Ewrop yn y dyddiau hyn, galwodd heibio i’r tŷ rhai ddyddiau cyn y Nadolig. Penderfynnodd fynd ymhellach gan wrthod gwahoddiad i aros yno am fod ei fryd ar aros mewn ty arall mwyaf crand peth i ffwrdd.

Yn anffodus, dirywio a wnaeth y tywydd gyda gwynt ac eira. Bu raid iddo droi yn ôl a dychweled i’r tŷ y trodd ei gefn arno gynnau bach.

Yn lle’r croeso glas a llugoer a ddisgwylai fe gafodd groeso cyfeillgar a hael fel gŵr gwadd y teulu ac ei drin fel tywysog. Treiddiodd y haelioni a’r cwrteisi nadoligaidd yn eu cyfanrwydd i’w galon. Yn sgîl y profiad dymunol hwnnw ysgrifennodd ‘Croeso mewn Llys’, ei gerdd fawl fwyaf i gyd.

Cystal â dihareb bellach ydy’r ddwy linell olaf:

“Dyred pan fynnych, cymer a welych, a gwedy delych, tra fynnych trig.”



Gan: ‘Sypyn Cyfeiliog’ – Dafydd Bach ap Madog Wladaidd (fl. 1340 – 1390).

English

Gorgysylltiadau i’r Gymraeg / Nascanna don Bhreatnais / Links to Welsh.

Christmas Box

Hafan