Y Ddraig Werdd, Rhifyn 2, Gaeaf, 1996



Cyflwynir yr ail argraffiad o ‘Y Ddraig Werdd’ wrth i drychineb ddynol arswydus ddigwydd a gwaethygu yn Zaire a Rwanda. Cofiwn hanes y newyn a ddigwyddodd yn Iwerddon 150 o flynyddoedd yn ôl a gwelwn nad oes fawr ddim wedi newid na gwella yn y cyfamser. Yr un, ysywaeth, yw difaterwch y byd mawr. Ofer fydd yr hanes hyn i gyd ac ofer hefyd fydd pob ymdrech aelodau’r Wales Famine Forum (’Fforwm Cymru y Newyn’) i’w gofio os na ddysgir gwersi o’r hyn a ddigwyddodd yn Iwerddon. Yna, llwgodd poblogaeth gyfan a bu farw tua miliwn o bobl am na roes yr awdurdodau sylw i broblemau nac anghenion y bobl dlotaf oll, y bobl a oedd yn byw ar yr ymyl, yn llwyr ddibynnu ar datws yn unig.

Mae miliynau o bobl led led y byd yr un mor dlawd â phobl Iwerddon gynt, yr un mor fregus o flaen gorthrym, anghyfiawnder a difaterwch hoelion wyth y byd.
Nid oes gan neb yn y byd cyfoethog yr ydym i gyd mor ffodus i fyw ynddo yr hawl moesol i anghofio’r bobl sydd yn byw yn y Trydydd Byd. Yno mae plant a phobl mewn oed yn gorfod dioddef eisiau bwyd, sychder ac afiechydion o bob math heb na chymorth na chysur.

Hoffem nid yn unig godi problemau’r ‘Trydydd Byd’, mater nad oes gennym ddewis ond ei wyntyllu, ond hefyd ddarparueitemau amrywiol a fydd o ddiddordeb i’n darllenwyr.

Nid yw’r Cyhoeddwyr na’r Golygydd yn honni eu bod yn cytuno â barn awduron yr ysgrifau a gyhoeddir yn ‘Y Ddraig Werdd’.
Erys pob hawlfraint gyda’r awduron.

Cynnwys

1. Llwgu yn Iwerddon
The Cambrian, Abertawe, 4 Mehefin, 1831.

**********************

2. Llwgfa Fawr Iwerddon:Achos Pryder.
Datganiad gan Concern Worldwide, elusen Wyddelig, ffôn : 00 353 1 4754162.

**********************

3. Methiant y Cynhaeaf Tatws …
Darnau o bapurau newyddion Gwyddelig amrywiol yn yr hydref, 1845.

**********************

4. Dysgu Hanes
Yr awdures enwog, Angharad Tomos, a ysgrifennodd yr erthygl hon i ni.

**********************

5. Dyfyniadau
O fynonellau amrywiol yn amser y Newyn Mawr a ddaw’r sylwadau dethol hyn.

**********************

6. Blynyddoedd y Newyn yn An Rinn.
Gan Maighréad Breathnach, Dungarvan, Swydd Waterford.

**********************

7. Lloegr
Datganiad gan Concern Worldwide yn pwysleisio rôl positif rhai o’r Sais amser y Newyn.

**********************

8. Pentref a Ddiflannodd.
O’r Illustrated London News, amser y Newyn, a ddaw’r adroddiad trist hwn.

**********************

9. Rhai Agweddau o Bla y Tatws yn yr Iwerddon.
Gan Dr. J. H. Thomas, Porthcawl.

**********************

10. Hanesion o’r Newyn yng Ngorllewin Waterford.
Gohebydd arbennig.

**********************

11. Taten.
Cerdd gan David Greenslade.

**********************

12. Ffordd i’w Chofio.
Adroddiad AfrI (’Action From Ireland’) am Daith y Newyn, Doolough, Swydd Mayo, 1996.

**********************

13. Euog? Fi?
Myfordod y Tad John of the Cross FitzGerald, Aberystwyth.

**********************

14. Y Teulu Burns, Caerdydd.
Hanes ei theulu yn fras o Glonacilti yn amser y Newyn i’w sefyllfa amlwg yng Nghaerdydd heddiw gan Julia Burns.

**********************

15. Hynt a Helynt Gwyddelod Caerdydd.
Owen John Thomas A.C. yn olrhain hanes Gwyddelod Caerdydd ers blynyddoedd cynnar y 19eg ganrif .

**********************

16. Y Tlawd a’r Wyrcws.
Hanes y wyrcws ym Mhrydain a Chymru gan y Dr. J. H. Thomas, Porthcawl.

**********************

17. Newyn.
Datganiad gan Oxfam.

**********************

18. Masnach.
Datganiad gan CAFOD am sut mae anghyfiawnder masnachol yn difetha pobl y Trydydd Byd.

**********************

19. Nôl o Nicaragua.
Erthygl o Tafod (Cymdeithas yr Iaith Gymraeg) Pasg, 1996.

**********************

20. Gwyddel y Pentre Gwyn.
Darn o’r llyfr, Y Pentre Gwyn, gan Anthropos (Robert David Rowland, 1853 – 1944) a gyhoeddwyd yn 1909.

**********************

21. Pererin.
Gan Vernon Jones.

**********************

22. Padi.
Gan ‘Mynediad am Ddim’.

**********************

23. Gwyddel yn y Dre.
Gan Bob Delyn a’r Ebillion.

**********************

24. Pádraig Ó Miléadha.
Erthygl gan y Golygydd am fardd Gwyddelig a drigai yng Nghlydach am ugain mlynedd.



Y Tîm Cynhyrchu

Cadeirydd: John Sweeney.
Ysgrifennyd / Golygydd: Barry Tobin.
Trysorydd / Tanysgrifiadau / Hysbysebion: Joe Moore.
Ymgynghorydd Iaith: Julia Burns.
Swyddog y Wasg: John O’Sullivan.
Cyfrifiadur / D.T.P.: Andrew Jinks.
Gosodwyd ar gyfrifiadur AppleMac.
Argraffwyr: Valley & Vale, Capel Sardis, Bettws, Penybont’ar’Ogwr : 00 44 1656 729246.

Y Ddraig Werdd: cyflwyniad

English

Y Ddraig Werdd Rhifyn 1

Hafan